1821: Γιάννης Μακρυγιάννης Στρατηγός και Καπετάνιος του Αγώνα της Ανεξαρτησίας

 
 
 
 
Είναι εγγεγραμμένος με αριθμό 1 στο δημοτολόγιο της Κοινότητας Στύλιας του Δήμου Προσχίου. Ο λόγος για τον Γιάννη Μακρυγιάννη, τον γενναίο οπλαρχηγό και αξιωματικό της Φάλαγγας.
 
του Περικλή Καπετανόπουλου
 
Μοιράστηκε και αυτός τον παραγκωνισμό και την φτώχεια που επιφύλαξε για τους αγωνιστές του ΄21 η παλατινή καμαρίλα, που σαν ξένη ακρίδα έπεσε πάνω στο κορμί της καθημαγμένης από τον πόλεμο Ελλάδας, συνοδεύοντας τον πρώτο ξενόφερτο βασιλιά Οθωνα.
Ο Μακρυγιαννης, όπως πιστοποιεί, στις 28 Μαίου 1865, ο δήμαρχος Προσχίου έχοντας ξοδέψει κινητή και ακίνητη περιουσία για τον Ιερό Αγώνα, είχε περιέλθει "εις εσχάτην ένδειαν μετά της οικογένειάς του συγκειμένης εξ αυτού και των τέκνων του, Γεωργούλας ετών 3 και Νικολάου ετών 225".
Στις 20 Φεβρουαρίου 1865 δημοσιεύτηκε προκήρυξη της Εξεταστικής Επιτροπής του Υπουργείου Στρατιωτικών,  περί των εκδουλεύσεων και θυσιών του Αγώνα της Ανεξαρτησίας. 
Ο γηραιός αγωνιστής, καταβεβλημένος από την ένδεια και την αδικία, σπέυδει να υποβάλλει, για μια ακόμη φορά, αίτηση μέσω του Επάρχου Ναυπακτίας, να του αποδοθεί ο βαθμός του συνταγματάρχου και οι ανάλογες του βαθμού του απολαβές.
Ο Δορβιτσιώτης δάσκαλος Χαράλαμπος Χαραλαμπόπουλος γράφει, μεταξύ άλλων,  για τον Μακρυγιάννη:
 
"Γεννήθηκε το 1795 στην Στύλια Ναυ­πακτίας. Ο πατέρας του Νικολός ήταν κλεφτοκαπετάνιος. Την κλέφτικη ζωή ακολούθησε και ο Μακρυγιάννης με τον αδελφό του Μήτρο Κολοφωτιά... Στα 1825 ονομάστηκε Χιλίαρχος και έλαβε μέρος σε πολλές μάχες στους καζάδες Κραβάρων και Βενετικού και διακρίθηκε ιδιαίτερα στη μάχη της Παπαδιάς. Μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου ανέλαβε οπλαρχηγός της Επαρχίας Κραβάρων και ακολούθησε επικεφαλής σώματος τον Κα­ραϊσκάκη. Μετά το θάνατο του Στρατάρχη της Ρούμελης, όπως πληροφορούμαστε από γράμματα στην Κυβέρνηση «ήλθον καγώ κατ’ ευθείαν με τους συντρόφους μου εις Λεσίνι και ηνώθην με τον στρατηγόν Δήμον Τζέλιον και λοιπούς εδώ αδελφούς...». Το 1828 με σώμα 200 ανδρών έλαβε μέρος σε πολλές μάχες στην Δυτική Στερεά Ελλάδα υπό τον Αρχιστράτηγον Ριχάρδο Τζωρτζ, και ιδιαίτερα στη Λομποτινά, όπου είχε εκστρατεύσει ο Α' Χιλίαρχος Κίτσος Τζαβέλας, ο οποίος γράφει για τον Μακρυγιάννη «ωδήγησεν καλώς τους υπ’ αυτόν στρατιώτας». Στα 1829 έλαβε μέρος στην πολιορκία των φρουρίων Αντιρρίου, Μεσολογγίου και Ναυ­πάκτου. Με τον διοργανισμό των Ταγμάτων ανέλαβε Υποδιοικητής με τον βαθμό του Υποταγματάρχη στο ΙΗ' Τάγμα που έδρευε στη Ναύπακτο με Διοικητή τον Γιάννη Φαρ­μάκη. Λοχαγός του Γ' Λόχου ο αδελφός του Μήτρος Κολοφωτιάς.
Στην 1 Φεβουαρίου 1830 μετατέθηκε στο Ταξιαρχικό Σώμα με τον βαθμό του Πεντακοσίαρχου.
Έλαβε μέρος στην Επανάσταση κατά του 'Οθωνα στην Αιτωλοακαρνανία, στις αρ­χές του 1836, μαζί με τον Δήμο Τζέλιο και άλλους γνωστούς οπλαρχηγούς της Επανά­στασης του '21. Το κύριο αίτημα της Επανά­στασης ήταν η απόδοση συνταγματικών ελευθεριών, ενώ βέβαια η βασική αιτία ήταν η ατυχής και μυωπική συμπεριφορά του Οθωμανικού καθεστώτος προς τους Οπλαρχηγούς και Αγωνιστές του '21. Τελικά ο Όθωνας ίδρυσε τη Βασιλική Φάλαγγα όπου τακτοποιήθηκαν οι αξιωματικοί «των διαλελυμένων άτακτων στρατευμάτων», στην οποία ο Μακρυγιάννης έλαβε τον βαθμό του Ταγματάρχη (ΦΕΚ 26/10-6-1836). Στις 17 Δεκεμβρίου 1840 υπογράφει στην Αθήνα τον πρώτο όρκο της Τρίτης Σεπτεμβρίου. Πρώτος υπογράφει ο Μακρυγιάννης (Δωριέας) και 46ος ο «Μακριγιάννις κραβαρίτης μην ξέροντας να κάνει τον Σταυρόν +). Στα 1844 αναγνωρίζεται ως Ταγματάρχης της Φάλαγγος «με την απόλαυσιν της προικοδοτήσεως ως πραγματικοί Ταγματάρχαι». Στα 1847 μαζί με τον Φαρμάκη επαναστα­τούν κατά του Όθωνα. Στα 1849 χαρακτηρίζεται Αντισυνταγματάρχης της προικοδοτημένης Φάλαγγας. Στα 1870 ανακαλείται από την προικοδοτημένη στην ενεργό φά­λαγγα με τον ίδιο βαθμό του Αντισυνταγματάρχη. Στα 1872 προβιβάζεται σε Συ­νταγματάρχη (ΦΕΚ 10/22-3-1872) και τέλος στα 1876 προβιβάζεται σε Υποστράτη­γο (ΦΕΚ 23/16-5-1876). Από την    εφημ.     ΕΘΝΟΦΥΛΑΞ (3464/24-6-1876) πληροφορούμαστε ότι απέθανε λίγες μέρες μετά την προαγωγή του".
 
Διαμάχη Σισμαναίων-Μακρυγιανναίων
 
Η Στύλια ήταν ζευγοστάσιο των Σισμαναίων των προκρίτων της Επαρχίας (καζά) Κραβάρων. Υπήρξαν διαμάχες ανάμεσα στους Στυλιώτες και τους Σισμαναίους.Στα 1829 μετά από παρέμβαση της Διοίκησης ο Ν. Σισμάνης πώλησε στους Στυλιώτες τον τόπο του και λίγα χρόνια αργότερα παντρεύτηκε την κόρη του αντιδίκου οπλαρχηγού Γιάννη Μακρυγιάννη-Κραβαρίτη.
Οι Μακρυγιανναίοι ήταν ισχυρή οικογένεια αρματολών. Ο πατέρας Νικόλαος  ήταν πρωτοκλέφτης, ενώ οι γιοι του Γιάννης Μακρυγιάννης-Κάψας και Μήτρος Μακτυγιάννης-Κολοφωτιάς διετέλεσαν  σημαντικοί οπλαρχηγοί κατά τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Ο Γιάννης Μακρυγιάννης, πέθανε στα 1876 με το βαθμό του Υποστράτηγου της φάλαγγας. Ο γιός του Νικόλαος Μακρυγιάννης υπηρέτησε την πατρίδα του, από την θέση του δημάρχου Προσχίου. Ο Νικόλαος Μακρυγιάννης  ονόμασε τον γιό του Μήτρο, προς τιμή του μπάρμπα του Μήτρου Μακρυγιάννη, ο οποίος ως  αρχηγός της Εθνοφυλακής της Ναυπακτίας,   σκοτώθηκε στα 1834 στη θέση «Μακριά Ράχη» κοντά στη Λομποτινά σε μάχη με τους ληστές. Ο Μήτρος Μακρυγιάννης είχε γιό τον Γιάννη Μακρυγιάννη, τον σεβάσμιο γέροντα που κατοικούσε μέχρι τον θανατό του (2003) στον γραφικό οικισμό  Μακρυγιαννέικα της κοιλάδας του Πόριαρη. Ολη αυτή η περιοχή που εγκαταστάθηκαν οι Μακρυγιαναίοι, από το σημερινό μαγαζί του Ανδρέα του Λόη" μέχρι τα Καραγιαννέικα, με νότιο όριο το ποτάμι,  δόθηκε προίκα στον δήμαρχο Νικόλαο Μακρυγιάννη, ο οποιος παντρεύτηκε την Βασιλική Ροντήρη, κόρη αρχοντικής οικογένειας από τον Πλάτανο Ναυπακτίας.
Γιός του γερο-Γιάννη Μακρυγιάννη, ήταν ο Δημήτρης Μακρυγιάννης, άνθεωπος τίμιος και άξιος δουλετής, που έζησε με αξιοπρέπεια και τίμησε το οικογενειακό του όνομα.
Στον οικισμό των Μακρυγιαννέικων (βλέπε σχετική φωτογραφία), υπάρχει ακόμα ο ερειπιώνας του μύλου, που οικοδόμησε ο Νικόλαος Μακρυγιάννης, δίπλα στο υποστατικό που έκτισε για να επιβλέπει την καλλιέργεια του κτηματός του.
 

Share: